5 transformaties

Alle verschijningen ontstaan vanuit de wisselwerking tussen yin en yang, de beweging van yin naar yang en weer terug, van uitdeining naar samentrekking en weer terug. In deze beweging kunnen we vijf fasen onderscheiden. De studie van deze vijf fasen en vooral de interactie ertussen (stimulerend of controlerend) is het uitgangspunt van de oosterse geneeswijze en wordt de 'vijf transformaties' genoemd. De vijf fasen, die elk hun kenmerken hebben worden: vuur, aarde, metaal, water en hout (boom) genoemd.

Het actiefste of meest uitgezette deel van de kringloop wordt in verband gebracht met de energie van vuur en wordt in ons lichaam vertegenwoordigd door het hart en de dunne darm, en hun respectievelijke kenmerken. In de seizoenen is dit de zomer. Wanneer de uitdeining (yin) zijn hoogtepunt bereikt heeft, zal dit terug overgaan naar een samentrekkende energie en wordt er een toestand van verzamelen geschapen, de nazomer. Een beweging die naar onder en naar binnen toe gericht is, zoals de energie van de aarde. Deze fase wordt vertegenwoordigd in het lichaam door de milt en de pancreas enerzijds, en de maag anderzijds. Als de energiecyclus aangekomen is op het uiterste punt van samentrekking, is ze vast, geconsolideerd zoals metaal. In ons lichaam wordt dit vertegenwoordigd door de longen en de dikke darm, in de seizoenen door de herfst. Wanneer de overheersing van yang omslaat naar die van yin zal de samengebalde energie stilaan ontspannen en zich openen, Deze stap is zoals water, en wordt in ons lichaam vertegenwoordigd door de nieren en de blaas, en de voortplantingsorganen, in de seizoenen door de winter. De energie stijgt dan in de kringloop en begint, zich verspreidend, naar buiten toe te bewegen. Deze energie is zoals een boom of hout en wordt in het lichaam vertegenwoordigd door de lever en de galblaas (lente). De energie bereikt dan weer haar actiefste, meest verspreide fase en de kringloop begint opnieuw.

Elke fase bezit een welbepaalde energiekwaliteit, die de kwaliteit van de volgende stap creëert en voortbrengt. Dit wordt de shen, of stimulerende kringloop genoemd:

1. Vuur voedt aarde (as)
2. Aarde voedt metaal (mijnen)
3. Metaal voedt water (condensatie)
4. Water voedt hout (nogal evident)
5. Hout voedt vuur (houtsblokken op de haard

In praktijk betekent dit dat een disharmonie in het ene element wordt doorgegeven naar het volgende in de cyclus en gelijkt op de relatie tussen ouder en kind. Als het kind huilt, behandel dan de moeder. Als een element verzwakt is en symptomen ontwikkelt in het ‘kind’-element, ligt de oorzaak van het probleem bij de ‘moeder’ die het niet voedt. In dit geval moet de ‘moeder’ eveneens behandeld worden. Bijvoorbeeld als de Milt (aarde) te zwak is, kan dit lijden tot slijmvorming in de Longen (metaal), het kind van de milt. In dit geval dienen zowel milt als longen behandeld te worden.

Hiernaast is er ook een controlerende kringloop, ko. In plaats van enkel het volgende element te stimuleren gaat het deze controleren. Wordt het element te sterk, dan gaat het controlerende element dit afzwakken, wordt het daarentegen te zwak dan gaat het controlerende element dit versterken.:

1. Vuur beheerst metaal (doet het smelten)
2. Metaal beheerst hout (hakt het om)
3. Hout beheerst aarde (zijn wortels houden de aarde samen)
4. Aarde beheerst water (zoals dijken een rivier indammen)
5. Water beheerst vuur (blust het)

De beheersende cyclus is een vertegenwoodiger van harmonie en balans en functioneert minder goed wanneer één element verzwakt raakt. Dit element kan dan het tegenoverliggende element minder goed beheersen waardoor dit element te overheersend wordt. Wanneer bijvoorbeeld de Nieren (water) zwak worden kunnen ze het hart (vuur) niet meer beheersen waardoor problemen met de circulatie en bloeddruk kunnen ontstaan. Deze symptomen zijn dus niet het gevolg van een onevenwicht in het hart maar de echte oorzaak ligt bij de nieren.

In shiatsu worden deze transformaties gebruikt als een middel om de zich steeds ontvouwende energie, die telkens opnieuw verschijnt en verandert, te herkennen en te begrijpen.